Bezpieczniki topikowe
Bezpiecznik topikowy to rodzaj zabezpieczenia elektrycznego, w którym przez stopienie się jednego z jego elementów następuje przerwanie ciągłości obwodu elektrycznego. Jest to jeden z najczęściej stosowanych elementów zabezpieczających instalację elektryczną przed zwarciem lub przeciążeniem. Cechuje się bardzo prostą konstrukcją, niewielkimi rozmiarami i prostą zasadą działania.
Jak działa bezpiecznik topikowy ?
Bezpiecznik topikowy działa na zasadzie przerwania obwodu po czasie przepływu określonym dla danego natężenia. Główną częścią jest element topikowy wbudowany w korpus urządzenia. Wkładka topikowa to przewodnik elektryczny, który nagrzewa się, gdy przepływa przez niego prąd. Gdy prąd jest zbyt wysoki przez długi czas, urządzenie nagrzewa się do temperatury, w której topi się. Zajarzenie łuku następuje w momencie przepalenia, a gdy wartość natężenia przepływającego prądu spadnie do zera, łuk gaśnie i prąd przestaje płynąć. Czas palenia się łuku zależy od napięcia, które ma być odłączone, natężenia prądu i środowiska spalania łuku.
Jak jest zbudowany?
Najważniejszym elementem urządzenia jest element topikowy, przeważnie są to srebrne lub miedziane taśmy, które posiadają nacięcia aby uzyskać jak najszybszą reakcję na przeciążenie. Stopienie elementu topikowego powoduje zapłon łuku, który dalej jest podtrzymany płynącym prądem awaryjnym. Aby łuk zgasł i nastąpiło przerwanie obwodu natężenie prądu musi spaść poniżej minimalnej wartości progowej, w tym celu produkt dodatkowo posiada piasek kwarcowy lub płyn, które chłodzą i przyśpieszają proces zagaszenia łuku. Wszystkie elementy umieszczone są w szczelnej ceramicznej obudowie. Ten typ przewidziany jest dla standardowych instalacji elektrycznych np. w gospodarstwach domowych.
Dla sieci średnich i wysokich napięć stosuje się bezpieczniki gazo-wydmuchowe, różnica w budowie jest taka, że topik znajduje się w rurce z materiału gazującego, dodatkowo napinany jest sprężyną aby w chwili przepalenia został wyciągnięty z rurki. Zapalający się łuk powoduje silne gazowanie materiału ścianek i w efekcie wydmuchiwanie łuku.
Typy
Bezpiecznik topikowy typu D potocznie nazywany korkiem składa się z jednorazowej wkładki zabezpieczony jest obudową. Korek posiada gwint aby można było wkręcić go do skrzynki bezpiecznikowej. W zależności od wartości prądu znamionowego korki mają różną szerokość denka, mają różne barwy oznaczenia wskaźnika zadziałania względem prądu znamionowego wkładki topikowej. Ten typ stosowany jest są w instalacjach domowych oraz innych budynkach o małych mocach napięcia prądu elektrycznego.
System NH - oznaczenie literowe NH określa bezpieczniki niskiego napięcia o wysokiej zdolności przerywania zwarcia. Mają zdolność zwarciową przekraczającą wszystkie wartości prądów zwarciowych jakie występują w sieciach niskiego napięcia. Jest to model niskiego napięcia dużej mocy, zbudowany jest z części dolnej, części manipulacyjnej oraz wymiennych wkładek, a niektóre posiadają też sygnalizator stanu załączenia.
Kategorie pracy
Kategorie pracy oznacza się dwiema literami. Pierwsza z nich oznacza klasę działania, a druga chroniony obiekt. Klasy działania dzielimy na kategorię a oraz kategorię g, które określają jednoznacznie, jaki zakres prądowy może być wyłączony przez zabezpieczenie.
Kategoria [a]- określane jako niepełno-zakresowe, przekierowują prąd ciągły do prądu znamionowego obwodu, a prądy powyżej określonej wielokrotności prądu znamionowego mogą wyłączyć po osiągnięciu znamionowego prądu wyzwalania
Kategoria [g] - pełnozakresowe, przenoszą prądy ciągłe co najmniej do prądu znamionowego obwodu, a także prądy o mniejszych wartościach, mogą otwierać się do wartości znamionowego prądu wyłączania i dzięki temu chronić przed przeciążeniami i zwarciem.
Odpowiednie kategorie do danego obiektu
G – zabezpieczenie urządzenia ogólnego przeznaczenia
L – zabezpieczenie przewodów i kabli
M – zabezpieczenie silników
Tr– zabezpieczenie transformatorów
B – zabezpieczenie urządzeń elektroenergetycznych górniczych
R – zabezpieczenie elementów energoelektronicznych
Bardzo ważne jest aby wybrać odpowiedni rodzaj, ponieważ najczęstszą przyczyną nieodpowiedniego działania produktu jest zły dobór wkładki.
W ofercie hurtowni elektrycznej Alkan znajduje się szeroki wybór produktów
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest bezpiecznik topikowy i jak działa?
Bezpiecznik topikowy to tradycyjny element zabezpieczający instalację przed skutkami zwarć i przeciążeń. Działa na zasadzie topnienia specjalnego drutu lub taśmy topikowej wewnątrz wkładki pod wpływem zbyt wysokiego prądu. Po stopieniu elementu następuje całkowite przerwanie obwodu i konieczna jest wymiana wkładki na nową.
Czym różni się bezpiecznik topikowy od wyłącznika nadprądowego (automatycznego)?
Główną różnicą jest jednorazowość bezpiecznika topikowego - po zadziałaniu ulega on zniszczeniu i wymaga wymiany. Wyłącznik nadprądowy (wielorazowy) wystarczy ponownie załączyć dźwignią. Bezpieczniki topikowe charakteryzują się jednak wyższą niezawodnością, brakiem elementów mechanicznych, które mogłyby się zaciąć, oraz wyższą zdolnością zwarciową, dlatego często stosuje się je jako zabezpieczenia główne lub przedlicznikowe.
Co oznaczają symbole gG oraz aM na wkładkach topikowych?
Symbole te określają charakterystykę czasowo-prądową bezpiecznika. Oznaczenie gG (dawniej gL) określa wkładki ogólnego przeznaczenia pełnozakresowe, które chronią zarówno przed przeciążeniami, jak i zwarciami (stosowane do kabli, przewodów i oświetlenia). Oznaczenie aM to wkładki niepełnozakresowe do ochrony silników - reagują tylko na zwarcia i dopuszczają duże prądy rozruchowe bez przepalenia.
Jakie są najpopularniejsze rodzaje bezpieczników topikowych na rynku?
Do najpopularniejszych należą: bezpieczniki instalacyjne typu D (popularne korki/BiWiz o rozmiarach DII, DIII), bezpieczniki cylindryczne (stosowane w aparatach modułowych na szynę DIN, np. 10x38 mm) oraz bezpieczniki przemysłowe nożowe NH/WT (rozmiary od NH00 do NH4) przeznaczone do ochrony obwodów o bardzo dużych prądach.
Do czego służą podstawy bezpiecznikowe i rozłączniki bezpiecznikowe?
Wkładka topikowa wymaga odpowiedniego elementu montażowego, aby mogła pracować w instalacji. Podstawy bezpiecznikowe służą do trwałego osadzenia wkładki, natomiast rozłączniki bezpiecznikowe (np. modułowe rozłączniki bezpiecznikowe na szynę DIN) łączą funkcję bezpiecznika i łącznika - umożliwiają bezpieczną, ręczną wymianę wkładki po otwciu specjalnej szuflady i odłączeniu obwodu.
Co oznacza wskaźnik zadziałania w bezpieczniku topikowym?
Wskaźnik zadziałania (często w postaci kolorowego oczka ze sprężynką na wkładkach typu D lub metalowej blaszki na wkładkach NH) służy do szybkiej, wizualnej weryfikacji stanu bezpiecznika. W momencie przepalenia się wewnętrznego żarnika, wskaźnik odpada lub zmienia pozycję, co pozwala bez użycia miernika zidentyfikować, który bezpiecznik uległ uszkodzeniu.
Jak dobrać odpowiedni prąd znamionowy bezpiecznika topikowego?
Prąd znamionowy bezpiecznika musi być dopasowany do obciążalności prądowej przewodów w chronionym obwodzie oraz prądu znamionowego odbiorników. Bezpiecznik nie może być za duży, aby przewody nie uległy przegrzaniu przed jego stopieniem, ani za mały, co powodowałoby jego ciągłe, bezpodstawne przepalanie przy normalnej pracy urządzeń.
Czy można naprawiać przepalony bezpiecznik topikowy (tzw. watowanie)?
Kategorycznie zabrania się jakichkolwiek prób naprawiania przepalonych wkładek topikowych, na przykład poprzez owijanie ich drutem (tzw. watowanie). Taka praktyka całkowicie zmienia parametry ochronne bezpiecznika, uniemożliwia jego prawidłowe zadziałanie i stanowi bezpośrednią przyczynę pożarów instalacji oraz śmiertelnych porażeń prądem. Przepalona wkładka musi być zawsze wymieniona na fabrycznie nową o tych samych parametrach.
Czym jest zdolność zwarciowa bezpiecznika topikowego?
Zdolność zwarciowa to maksymalna wartość prądu zwarcia, jaką bezpiecznik potrafi bezpiecznie przerwać bez rozerwania obudowy i wywołania łuku elektrycznego zagrażającego otoczeniu. Bezpieczniki topikowe wyróżniają się bardzo wysoką zdolnością zwarciową, sięgającą często 50 kA lub nawet 120 kA, co czyni je niezastąpionymi w miejscach o wysokiej spodziewanej energii zwarcia.






